Raki úr jarðvegi – hvernig þekkir þú vandamálið oghvaða lausnir eru í boði?
Raki úr jarðvegi er ein algengasta orsök rakavandamála í íslensku húsnæði, sérstaklega í eldri byggingum og kjöllurum. Þótt margir tengi rakavandamál við leka eða úrkomu kemur oft í ljós að orsökin er rakauppsog úr jarðvegi sem berst inn í steypu, sökkla og veggi. Ef ekki er brugðist við getur slíkt leitt tilrakaskemmda, myglu og skertra loftgæða innandyra.
Jarðvegur inniheldur alltaf raka. Þegar hús stendur á rakriundirstöðu getur rakinn færst upp í gegnum byggingarefni meðsvokölluðu háræðaflæði. Þetta kallast einnig rakauppsog úrjarðvegi eða rakauppsog í steypu.
Vandamálið er sérstaklega algengt þar sem rakaeinangrun er ófullnægjandi eða hefur misst virkni sína með tímanum. Þessvegna er raki í eldra húsi oft tengdur raka úr jarðvegi.
Algeng merki um raka úr jarðvegi
Hvað er raki úr jarðvegi?
Algeng merki um raka úr jarðvegi
Mörg einkenni birtast hægt og því getur vandamálið verið tilstaðar árum saman áður en eigendur taka eftir því.
Algeng merki eru:
• Raki í kjallara.
• Blautur kjallari.
• Rakablettir á vegg.
• Raki í steyptum vegg.
• Rakaskemmdir í kjallara.
• Málning sem flagnar af veggjum.
• Gólfefni sem aflagast.
• Myglulykt.
• Mygla í kjallara.
• Hvítar útfellingar á steypu.
• Saltútfellingar á vegg.
Saltútfellingar á vegg eru sérstaklega algeng vísbending. Þegarrakinn ferðast í gegnum steinsteypu tekur hann með sér uppleyststeinefni sem skilja eftir hvítar útfellingar þegar vatnið gufarupp.
Í þessari grein
-
Hvað er raki úr jarðvegi?
-
Algeng merki um raka úr jarðvegi
-
Hvernig greinir maður rakavandamálið?
-
Hvaða áhrif getur rakinn haft?
-
Lausnir við raka úr jarðvegi
-
Hvernig stöðva ég raka úr jarðvegi?
-
Hvenær ætti að leita aðstoðar?
-
Niðurstaða
Hvernig greinir maður rakavandamálið?
Margir gera ráð fyrir að rakinn stafi af leka eða úrkomu. Það er þó ekki alltaf raunin.
Fagleg rakamæling í húsnæði getur hjálpað til við að greinahvort um sé að ræða:
• Raka úr jarðvegi.
• Leka frá lögnum.
• Vatnsíferð utan frá.
• Rakaþéttingu.
• Lélega loftræstingu.
Rétt greining er lykillinn að því að finna réttu lausnina. Ef orsökin er rakauppsog úr jarðvegi dugar sjaldnast að mála yfirskemmdir eða skipta um gólfefni.
Langvarandi rakavandamál geta haft áhrif á bæði mannvirkið ogfólkið sem dvelur þar.
Rakaskemmdir í steinsteypu geta valdið niðurbrotibyggingarefna og aukið viðhaldskostnað. Rakinn getur einnigskapað kjöraðstæður fyrir myglu í húsnæði.
Slík vandamál geta haft áhrif á loftgæði innandyra og valdið:
• Höfuðverk.
• Þreytu.
• Ertingu í augum og öndunarvegi.
• Auknum ofnæmiseinkennum.
• Óþægilegri lykt í húsnæði.
Þess vegna er mikilvægt að bregðast við áður en rakaskemmdirverða umfangsmiklar.
Hvaða áhrif getur rakinn haft?
Lausnir við raka úr jarðvegi ráðast af orsökum vandans, byggingargerð og ástandi mannvirkisins. Mikilvægt er að greinaupptök rakans áður en ráðist er í úrbætur.
Algengar aðgerðir geta meðal annars verið:
• Endurbætur á drenkerfi.
• Bætt rakaeinangrun.
• Endurnýjun skemmdra byggingarhluta.
• Úrbætur á frárennsli og yfirborðsvatni í kringum mannvirkið.
Einnig eru stundum notaðar lausnir á borð við rakamálningu, rakavarnarefni og inndælingu efna í veggi. Slíkar aðferðir geta í sumum tilfellum dregið úr sýnilegum einkennum rakanstímabundið, en taka ekki alltaf á orsök vandans sjálfs. Ef rakauppsog úr jarðvegi heldur áfram getur vandamálið komiðaftur með tímanum.
Ein af þeim lausnum sem notaðar eru gegn rakauppsogi úrjarðvegi er rafosmósutækni. Markmið hennar er að draga úr eðastöðva rakaflæði í byggingarefnum með því að vinna gegn þvíferli sem veldur uppsogi rakans.
Mikilvægt er að velja lausn sem tekur á orsök vandans en ekki aðeins afleiðingunum. Með réttri greiningu og viðeigandiúrbótum er hægt að ná varanlegri árangri og draga úr hættu á frekari rakaskemmdum.
Ein algengasta spurningin sem húseigendur spyrja er: „Hvernigstöðva ég raka úr jarðvegi?“
Svarið fer eftir aðstæðum. Fyrsta skrefið er alltaf fagleg úttektog greining. Þegar orsök rakans hefur verið staðfest er hægt aðmeta hvaða rakavörn fyrir kjallara eða aðra byggingarhlutahentar best.
Byggingaraðferð, aldur húss og aðstæður hafa áhrif á val úrbóta. Þegar rakavandamálið má rekja til rakauppsogs úr jarðvegi er rafosmósutækni ein af þeim lausnum sem getur tekið á orsökvandans fremur en aðeins einkennum hans.
Lausnir við raka úr jarðvegi
Hvernig stöðva ég raka úr jarðvegi?
Ef þú sérð rakabletti á vegg, finnur myglulykt, tekur eftir hvítumútfellingum á steypu eða glímir við endurtekin rakavandamál í kjallara er ráðlegt að leita sérfræðiaðstoðar.
Því fyrr sem gripið er inn í, því meiri líkur eru á að hægt sé aðkoma í veg fyrir frekari rakaskemmdir og kostnaðarsamarviðgerðir.
Niðurstaða
Raki úr jarðvegi (hárpípukraftur svokallaður) getur valdiðumfangsmiklum rakavandamálum ef ekkert er að gert. Einkennieins og raki í kjallara, rakaskemmdir í kjallara, raki í steyptumvegg, saltútfellingar á vegg og mygla í kjallara eru algengarvísbendingar um að rakauppsog úr jarðvegi sé til staðar.
Með faglegri greiningu, rakamælingu í húsnæði og réttumlausnum við raka úr jarðvegi er hægt að vernda bæði húsnæðiðog loftgæði innandyra til framtíðar.
Hvenær ætti að leita aðstoðar?
Rafosmósutækni hefur verið notuð í þúsundum bygginga um allan heim til að takast á við rakauppsog úr jarðvegi. Kynntu þérhvernig lausnin virkar og hvort hún henti þínu húsnæði.